Constante kritiek voert druk op scheidsrechters op: 'Wie ben jij om mij de les te lezen?!'

Niet alleen de eredivisieclubs, ook het scheidsrechterskorps van de KNVB bereidt zich voor op de eerste competitiewedstrijden van het nieuwe seizoen. Een heet hangijzer in die voorbereiding is de toenemende druk en de continue kritiek op scheidsrechters. "Wie ben jij om mij de les te lezen?! Je hebt nog nooit een fluit in handen gehad", klinkt het venijnig uit de mond van Björn Kuipers, die daarmee de criticasters aanspreekt. De voormalig topscheidsrechter ergert zich aan de sluimerende kritiek op zijn vakcollega's: "Tegenwoordig is de druk niet alleen groter, ook constanter. Datzelfde geldt voor de kritiek die scheidsrechters krijgen." Anthony Taylor Dat leidde er onder meer toe dat toparbiter Anthony Taylor afgelopen zomer, na 831 wedstrijden en een internationale carrière van 20 jaar, zijn afscheid aankondigde. "Het leiden van wedstrijden op topniveau is een enorm voorrecht geweest, maar de druk is groot en de kritische blik van buitenaf is constant. Daarnaast is het tijd voor een volgende stap", verklaarde hij in een statement. Vorig jaar sprak Taylor zich bij BBC Sport al uit over mentale fitheid van scheidsrechters: Kuipers kan zich vinden in de woorden van zijn Engelse collega. Toch vindt hij ook dat scheidsrechters ertegen moeten kunnen. "Omgaan met druk en emoties is onderdeel van je functie. Als je dat niet kunt, ben je niet klaar voor de volgende wedstrijd en dan ben je geen topscheidsrechter", zegt Kuipers, die de Champions League-finale van 2014 en de EK-finale van 2021 floot en tegenwoordig actief is als Refereeing Officer bij de UEFA. "Het is superbelangrijk dat je kunt functioneren onder deze prestatiedruk", voegt manager scheidsrechterszaken Raymond van Meenen van de KNVB daaraan toe. Gemiddeld neemt een scheidsrechter 200 tot 250 beslissingen per wedstrijd en vaak in een fractie van een seconde. "Als de kritiek feitelijk blijft, hebben scheidsrechters daar geen problemen mee", merkt hij. "Het is voor scheidsrechters lastiger om iets naast zich neer te leggen op het moment dat het persoonlijk wordt. Dan wordt bijvoorbeeld de integriteit of geschiktheid van een scheidsrechter ter discussie gesteld en dat doet iets met iemand", verklaart de scheidsrechtersbaas. 'Gaat dagenlang door' Het blijft volgens Kuipers bovendien niet meer bij Studio Sport op zondagavond, een sneer van een analyticus of het gesprek bij het koffiezetapparaat op maandagochtend. "De meningen vliegen om je oren. Elke dag is er wel een voetbaltalkshow, -podcast of -website die een scheidsrechterlijke beslissing aanhaalt en uitvergroot. En wat te denken van sociale media? Daar kan iedere nobody zijn mening kwijt", verklaart Kuipers. Datzelfde ziet Van Meenen: "De snelheid, omvang en duur van de aandacht is duidelijk veranderd. Tegenwoordig wordt één fragment verspreid en uitvergroot. Discussies gaan vervolgens dagenlang door en dan gaat het al snel niet meer over de beslissing, maar iets te vaak over de persoon en dat is kwalijk." De voetbalbond houdt daarin nadrukkelijk de vinger aan de pols bij de scheidsrechters. Al voordat iemand vastloopt, is de KNVB in actie: "Dat is structureel onderdeel van de individuele begeleiding die we bieden. Daarin willen we maatwerk leveren. De ene scheidsrechter heeft dat sneller nodig dan de ander en samen met mijn technische staf, waarnemers en coaches sta ik ieder weekend voor hen klaar." "Mentale fitheid is de belangrijkste competentie van een arbiter", stelt Kuipers, die zelf nooit echt moeite heeft gehad met kritiek. "Ik deed 'gewoon' mijn wedstrijd en wist zelf wel heel snel of iets goed was of niet. Maar de KNVB doet dat goed. Ik ben altijd heel dankbaar geweest voor alles wat ze mij hebben aangeboden. Zo stonden er bijvoorbeeld altijd mental coaches, presentatiecoaches en fysieke coaches tot mijn beschikking." Mentale fitheid is binnen de voetbalbond steeds belangrijker geworden. "Onze begeleidingsprogramma's zijn daar ook op afgestemd", benadrukt Van Meenen. "Daarbij hoort ook het geven van vertrouwen. Soms is juist een snelle nieuwe aanstelling het sterkste signaal dat je een scheidsrechter kunt geven." 'Beschermen van het voetbal' Maar de kritiek van vandaag is niet de grootste uitdaging. Het gaat over het beschermen van het voetbal en het vak van scheidsrechter, meent Kuipers. "Als je kijkt naar de voortdurende druk op de arbitrage is de grootste uitdaging niet de kritiek van vandaag, maar er juist voor zorgen dat er morgen, overmorgen en de dag erna ook nog gewoon mensen zijn die de fluit durven te pakken." En daarvoor heeft de voormalig scheidsrechter één advies. "Knetterhard optreden tegen onacceptabel gedrag richting match officials." Daarvoor heeft de UEFA begin juli de reglementen aangescherpt en vorige week stemden alle 55 voetbalbonden van de UEFA in met die striktere naleving van de regels. Zo zal respectloos gedrag richting scheidsrechters komend seizoen sneller bestraft worden. Hoe dan ook is het Nederlandse scheidsrechterskorps weer klaar voor een nieuw voetbalseizoen, verklaart Van Meenen. Kuipers geeft hen mee: "Laat de druk van je afglijden door niet alles te willen weten, zien, lezen of horen."