Spaanse opmars in Nederlandse voetbal: vooral qua mentaliteit valt er genoeg te leren

Ooit was Nederland toonaangevend, maar in het huidige voetbal is Spanje al tijden het beloofde land. En daar is wat voor te zeggen, als regerend Europees en kersvers wereldkampioen. Het Spaanse succes druppelt nu ook door naar de Nederlandse voetbalvelden. Feyenoord trekt met Javi López de derde Spanjaard van de transferzomer aan, de staf van zowel Ajax als Jong Ajax bestaat voornamelijk uit Spanjaarden en komende week wordt Xavi in Zeist gepresenteerd als bondscoach. De Spaanse invloed is ontegenzeggelijk daar. Op welke manier kunnen zij iets toevoegen aan de Nederlandse voetbalcultuur? Wie denkt aan Spanje, zal snel denken aan mooi voetbal. Aanvallen, domineren met balbezit, veel korte passes en een goede basistechniek. Ontwikkelen of winnen? In zekere zin lijkt dat op het Nederlandse ideaalbeeld, hoe het al van oudsher wordt geprobeerd vorm te geven. Volgens Hedwiges Maduro, die jarenlang op het hoogste niveau in Nederland en Spanje heeft gespeeld, zit de grootste winst dan ook vooral in de mentaliteit. "In Spanje groeien voetballers en trainers op met maar één ding en dat is winnen. Daar draait het om. In Nederland worden we opgevoed met het principe dat het in de jeugd niet om winnen gaat, maar om ontwikkelen. Dat is een groot verschil." De KNVB houdt sinds 2019 geen uitslagen meer bij van de jongste jeugd, om plezier voorop te stellen en druk te verlagen. De voetbalbond heeft voor elke leeftijdscategorie een algemeen doel opgesteld. Pas vanaf de elftallen onder 18 jaar draait het om 'presteren als een team in de competitie'. "Trainers van de jongere teams kunnen zich daarachter verschuilen na een nederlaag", meent Maduro. "Dan zeggen ze dat het niet om het resultaat gaat, maar om de ontwikkeling van spelers. In Spanje zeggen ze: eerst winnen en vanuit daar ontwikkel je." Overal toptrainers Correspondent Edwin Winkels woont al sinds 1988 in Spanje. Hij zag destijds hoe Johan Cruijff FC Barcelona (ook) als trainer naar zijn hand zette. Het Spaanse voetbal leerde toen van de Nederlanders. Nu is het dus andersom. "Zeker na het gewonnen WK wordt er overal weer met bewondering gekeken hoe Spanje weet vast te houden aan het eigen spelidee. De jeugdteams doen het al jaren goed, net als trainers in het buitenland." "Denk aan Pep Guardiola, Luis Enrique, Mikel Arteta, Xabi Alonso, Unai Emery, Andoni Iraola. Ze laten over het algemeen hun team leuk voetballen en boeken succes." Van Míchel Sánchez bij Ajax en Xavi bij Oranje verwacht Maduro, zelf beginnend trainer, dat zij niet alleen hun spelfilosofie, maar ook hun passie kunnen overbrengen. "Wij staan als Nederlandse coaches vaak rustig en gecontroleerd langs de lijn en vinden hun emoties overdreven, maar dat gedrag komt voort uit de wil om te winnen. Dat is niet gespeeld." Bezeten van het spelletje Maduro speelde zijn meeste duels met Emery als coach, zowel bij Sevilla als Valencia. De 54-jarige Spanjaard is momenteel werkzaam bij Aston Villa, waarmee hij vorig seizoen zijn vijfde(!) Europa League uit zijn trainersloopbaan won. Maduro herkent het Spaanse vuur in Emery. "Hij is bezeten van het spelletje. Ik was laatst op bezoek in Engeland en zat met hem en de directeur van Villa te lunchen. Uit het niets loopt hij dan weg, omdat 'ie een ingeving krijgt dat hij nog een bepaalde wedstrijd moet terugkijken. Dat zit in zijn hoofd en dat moet hij dan doen." "Of kijk naar Guardiola. Hij heeft een hekel aan assistenten die na een nederlaag een wijntje drinken. Hij zegt dat hij dan niet eet en niet slaapt, omdat hij wil lijden. Het is extreem, maar Spaanse voetballers hebben dat ook. Die kunnen huilen na een verliespartij." Niet klagen En wat Nederlandse voetballers nog meer kunnen leren van hun Spaanse teamgenoten? "Niet klagen", zegt Maduro. "In Spanje spreek je een coach aan met meneer en als hij zegt dat je twintig rondjes om het veld moet lopen, doe je dat gewoon. In Nederland vragen spelers eerst waarom dat nodig is." Maduro kreeg de afgelopen maanden bij veel clubs een kijkje in de keuken, onder meer bij Valencia en Villarreal. "Trainingen zijn daar zo gestructureerd, het leek wel alsof ik bij het leger was. En na afloop dollen." "Spanjaarden kunnen goed scheiden wanneer je zakelijk moet zijn en wanneer er ruimte is voor plezier." Wie denkt dat de komst van de vele Spanjaarden naar Nederland ook daar groot nieuws is, komt bedrogen uit. "Daar is helemaal geen aandacht voor in Spanje", lacht correspondent Winkels. "Je leest een kort nieuwsbericht in de krant na een transfer of de aanstelling van Xavi en dat is het dan ook." "Het is ook niet zo bijzonder meer. Spanjaarden trekken al jaren naar het buitenland. En dan trekt de Premier League bijvoorbeeld nu eenmaal veel meer aandacht dan het Nederlandse voetbal."