De ingewikkelde strijd van UEFA tegen FIFA: 'Moraliserend vingertje werkt niet'

De UEFA en FIFA waren nooit beste vrienden, maar deze zomer liep het uit op een knallende ruzie. Ongekend fel was de Europese voetbalbond over het controversiële WK-aandelenplan van FIFA-baas Gianni Infantino, die ervan werd beschuldigd dat hij "het voetbal wilde verkopen". Zo hard ging de UEFA nog nooit in tegen de wereldvoetbalbond, stellen Bert van Oostveen en Harry Been, beiden jarenlang directeur en secretaris-generaal bij de KNVB. Ze noemen de taal van de UEFA "erg krachtig" en "zeker opmerkelijk". De UEFA dreigde met (inmiddels ingetrokken) boycots en onderneemt juridische stappen tegen Infantino. Het vertrouwen is verdwenen, de Zwitser moet vertrekken. UEFA-vicevoorzitter Laura McAllister spreekt van een "existentiële crisis" en roept op tot hervormingen, transparantie en democratie binnen de FIFA. Het zijn nobele voornemens van de UEFA, die zich opwerpt als 'hoeder van het voetbal'. Tegelijkertijd verkeert de Europese bond in een spagaat. Want ondanks het idealisme en de ambities proberen de Europese bestuurders andere bonden in de wereld niet te veel de les te lezen. "Het moraliserende vingertje van Europa werkt doorgaans niet goed", vertelt Van Oostveen. En UEFA weet dat. Geloofwaardigheid Met klem benadrukte voorzitter Aleksander Ceferin dat hij niet aast op Infantino's baan als FIFA-baas. "Mijn geloofwaardigheid is veel, véél groter als ik geen interesse in de functie heb." "Het is belangrijk dat we onszelf in Europa niet zien als beter of groter dan de rest", aldus McAllister in gesprek met The Athletic. De UEFA zoekt wereldwijd steun in de strijd tégen Infantino en vóór hervormingen. Na veel lobbywerk vonden ze die bij de CONCACAF (Noord- en Midden-Amerika) en AFC (Azië). Een "oprechte wereldwijde dialoog" is de manier, beaamt ook de KNVB in een uitgebreide brief aan de UEFA. "Dat is cruciaal om het hele proces te laten slagen", zegt Van Oostveen. "Dit moet geen Europese operatie worden. Zonder draagvlak bij andere confederaties is het een kansloze missie." "Europa is het rijkste deel van de wereld in het voetbal. Daardoor hebben ze het politiek gezien altijd moeilijk", legt Been uit. "'Oh, Europa is tegen? Dan zijn wij voor.' Dat is vaak de reactie van de rest van de wereld op ideeën of plannen van de UEFA." Te gek gemaakt Been: "Ook binnen Europa zijn ze het trouwens niet zo gauw eens. Er zijn ruim vijftig bonden binnen de UEFA. En met name de kleine bonden profiteren maximaal van de miljoenenuitkering van de FIFA, die gelijk is voor alle bonden. Dat zijn natuurlijk enorme bedragen voor landen als Andorra, Malta, Cyprus of Azerbeidzjan. Normaal gesproken zullen die bonden dus niet zo snel meegaan in dit verhaal van de UEFA. Maar Infantino heeft het gewoon te gek gemaakt." Ondertussen probeert Infantino de UEFA - zijn eigen werkgever tussen 2000 en 2016 - juist neer te zetten als de kwaaie pier. Hijzelf is in dat verhaal degene die de kloof wil dichten tussen rijke en arme voetballanden. "We willen voetbal laten groeien in al onze 211 lidstaten. Sommige landen hebben daar geen behoefte aan en zien liever niet dat anderen groter worden", zei Infantino onlangs. Het maakt de strijd van de UEFA tegen Infantino volgens Van Oostveen "bijzonder en ingewikkeld". "Je moet niet vergeten", zegt Been, "een groot aantal bestuurders zetelt zowel in de FIFA als de UEFA. UEFA-voorzitter Ceferin is óók een van de belangrijkste vice-voorzitters van de FIFA." Net als bijvoorbeeld Sándor Csányi, die het FIFA-vicevoorzitterschap combineert met zijn baan als penningmeester van de UEFA. Van Oostveen: "Voor een deel gaat dit verhaal dus ook over jezelf. Dat is het gevaarlijke aan deze discussie: als je de discussie voert over de president van de FIFA, maar niet over het systeem waarin je met z'n allen zit." Daar knelt het voor de UEFA, zegt Van Oostveen. De Europese voetbalbond heeft het verleden niet mee. De laatste twee omstreden FIFA-voorzitters waren Europeanen. Ook de UEFA kreeg kritiek op het volproppen van de speelkalender, iets wat nu de FIFA voor de voeten wordt gegooid. En tot niet zo lang geleden konden ook UEFA-bestuursleden "tot het einde der tijden" blijven zitten, zegt Van Oostveen. Gezonder bestuur "De UEFA heeft daar een lange weg in afgelegd. Ik kan me nog herinneren dat het een jaar of vijftien geleden ging over bestuurstermijnen en leeftijdsgrenzen. Dat proces heeft geleid tot gezonder bestuur." Naast het vechten tegen Infantino wil de UEFA zelfreflectie tonen naar de buitenwereld. "Geen enkele confederatie is perfect", zei vicevoorzitter McAllister bij The Athletic. "Niet alles wat wij doen, is voorbeeldig, maar we proberen tenminste te moderniseren." Opvallend, vindt Van Oostveen. "Dat heeft er zeker niet altijd in gezeten. Deels heeft het te maken met nieuwe of assertievere bestuursleden die zich hier openlijk en kritisch over uitspreken. Ik kan mij, met uitzondering van Michael van Praag, niet veel bestuursleden herinneren die dat deden." McAllister ziet zichzelf als een passant. "Als hoeder ben ik een tijdelijk figuur op deze plek. Onze taak is dat de spelers en de fans gehoord worden. En dat we het voetbal in betere staat achterlaten dan we het kregen."