Hoe gaat Oranje om met wegvallen Timber en reserverol Depay? 'Niet krampachtig vermijden'

Met het wegvallen van centrumverdediger Jurriën Timber verdween een belangrijke pijler onder het WK-plan van bondscoach Ronald Koeman en op de volledige fitheid van een andere steunpilaar, spits Memphis Depay, is het nog wachten. Wat doet dat met de selectie van het Nederlands elftal? "De eerste gedachte is dat de kans op succes kleiner is geworden", vertelt sportpsycholoog Paul van Zwam. "Dat is een moeilijke en logische gedachte. Die moet je ook niet per se krampachtig vermijden. Het hoort er gewoon bij." Het ontbreken van Timber is een gemis. Voeg daarbij de absentie van Xavi Simons, Jerdy Schouten en Matthijs de Ligt en je zou er bijna moedeloos van worden. Persconferentie Ronald Koeman In de aanloop naar het eerste WK-duel van het Nederlands elftal zondag tegen Japan geeft bondscoach Ronald Koeman woensdag een persconferentie in Kansas City. Die is vanaf 19.30 uur via deze stream bij de NOS te volgen. "Maar daarna moet je weer terug naar de kracht van het elftal, los van die spelers die wegvallen", gaat Van Zwam verder. "Waar zijn wij goed in? Wat onderscheidt ons? Dan valt het misschien opeens goed op het toernooi. Zo ontstaan succesvolle teams vaak." Ook de voorlopige reserverol van Depay is een heikel punt. De topscorer aller tijden van het Nederlands elftal is volgens Koeman nog niet volledig fit en moet op zijn beurt wachten, al overtuigt vervanger Donyell Malen tot dusver niet. "Geen probleem", stelt Van Zwam. "Dit gaat over communicatie en logica. Hij is geblesseerd geweest en het zou onlogisch zijn hem op te stellen. Als hij fit is, komt hij vanzelf weer in aanmerking voor een basisplek." 'Pas probleem als Memphis geen uitleg krijgt' Van Zwam werkte bij verschillende clubs in het betaalde voetbal en met diverse trainers, zoals Foppe de Haan, Gertjan Verbeek, Peter Bosz en bij Feyenoord ook met Ronald Koeman. "Ik weet zeker dat Koeman dit goed met Memphis heeft besproken", vervolgt Van Zwam. "Het wordt pas een probleem als hij geen uitleg krijgt." Van afstand ziet Jeroen Steeman, groepsdynamisch trainer en onderzoeker, een mooie band tussen de "formele leider" Koeman en de "informele leider" Virgil van Dijk. "Bijna een symbiose", aldus Steeman. "Met Van Dijk heeft Koeman een pion die weet wat er nodig is om de boel aan het rollen te krijgen. Daar liggen kansen. Of het elftal dan goed genoeg is, moet de praktijk uitwijzen." 'Interessant als leiderschap onder druk komt te staan' Steeman observeert van buitenaf dat de 34-jarige Van Dijk bovenaan de pikorde van Oranje staat. Met daaronder, normaal gesproken, Depay en Frenkie de Jong als "normdragers", spelers van wie anderen onbewust gedrag kopiëren. "Het wordt interessant als leiderschap onder druk komt te staan", zegt Steeman. "Sommige spelers gaan dan bewegen in loyaliteit. Ik ben nieuwsgierig wat er gebeurt als de positie van Van Dijk begint te wiebelen of als Depay er opeens drie maakt in de openingswedstrijd." Dat is bij Oranje nu niet aan de orde, maar bij het WK van 2022 bijvoorbeeld was er weleens kritiek op het leiderschap van de aanvoerder. Wat nu concreet is, is de reserverol van Depay. Hoe lang heeft de spits vrede met Koemans uitleg? "Ik zag in een documentaire met Jong Oranje zo'n verschuiving op de apenrots", zegt Steeman. "Teun Koopmeiners werd weggeroepen voor het grote Oranje. Er kwam een nieuwe normdrager met een andere norm en gelijk gingen ze minder presteren." "Er kan opeens iemand opstaan die zijn eigen ego belangrijker vindt dan het team", aldus Steeman. "Zo gaat dat in groepen. Het is de kunst van Koeman om daar alert op te zijn en het goed te leiden." Volgens Van Zwam kan ieder team, ook Oranje, een paar karakters met autoriteit gebruiken: "Spelers die in staat zijn voor de troepen te staan. René van der Gijp noemde Ruud Gullit. Met Gullit op het veld speelde hij zelf ook beter." "Iemand met lef die het podium durft te pakken", aldus Van Zwam. "Een trainer moet zo'n karakter herkennen en een podium geven. Memphis Depay lijkt me zo'n speler. Ik kan me voorstellen dat Koeman hem er graag bij heeft."