Als Marokko vanavond tegen Frankrijk speelt, speelt de koloniale geschiedenis mee

In Marokko wordt vol hoop en vertrouwen uitgekeken naar de WK-clash met Frankrijk vanavond om 22.00 uur. Een herhaling van de halve finale van het vorige WK, maar vooral ook een sportieve confrontatie met de voormalige koloniale machthebber. Een groot deel van het Noord-Afrikaanse land werd van 1912 tot 1956 bestuurd door de Fransen. De invloed van de koloniale tijd is in het hedendaagse Marokko nog overal terug te vinden. Zo is Frans nog altijd de tweede taal van het land en zijn veel straten en pleinen vernoemd naar bekende Franse schrijvers en wetenschappers. Maar vooral ook het Marokkaanse voetbal is gevormd door deze periode. Eigen sportclubs De eerste sportclubs in Marokko werden in het begin van de vorige eeuw opgericht door Franse sportliefhebbers. Verenigingen waar Marokkanen geen lid van konden worden. Dus werd het oprichten van hun eigen sportclubs een belangrijk onderdeel van de strijd tegen het discriminerende Franse beleid. "Clubs zoals Wydad Athletic Club, Raja Casablanca, Rabat Fath en Mouloudia Oujda groeiden in de koloniale tijd uit tot nationale symbolen van waardigheid," vertelt hoogleraar en sportsocioloog Abderrahim Bourkia. Vooral de ontstaansgeschiedenis van de recordkampioen van de Marokkaanse competitie, Wydad Athletic uit Casablanca (22 titels), laat volgens hem zien hoe belangrijk de clubs zijn geweest in de geschiedenis van het moderne Marokko. "De oprichters en de eerste leden van deze club waren zowel islamitische als Joodse Marokkanen. Een toonbeeld van de diversiteit van de Marokkaanse samenleving en een verlangen naar een nationale identiteit die religieuze verschillen overstijgt," zegt Bourkia. Volgens kenner van de Marokkaanse voetbalgeschiedenis en journalist bij LeDesk, Sami Lakmahri, ging Wydad zelfs nog wat verder in het streven naar inclusiviteit. "Toen Wydad in 1939 mee ging spelen in de Ligue du Maroc, een competitie die was opgericht door de Franse autoriteiten, bestond de spelersgroep uit zowel Fransen als Marokkanen. Voor de meest fanatieke voorvechters van de Marokkaanse onafhankelijkheid was dit een punt van kritiek. Ze werden toch gezien als niet geheel Marokkaans." Populairste hobby Hoewel de voetbalclubs zeker een rol hebben gespeeld in de Marokkaanse onafhankelijkheidsstrijd, moet deze volgens Lakmahri ook niet worden overdreven. "Het voetbal in de koloniale tijd was niet een keihard politiek middel om een einde te maken aan de Franse overheersing. Het was vooral de populairste hobby in het land en een manier om op een voetbalveld te laten zien dat ook zij grote prestaties neer konden zetten." Waar de oudere generatie Marokkanen nog met enig ontzag naar Frankrijk kijkt, is er onder de jongere generaties een andere trend gaande. Volgens Soumaya Fikri, maker van educatieve content over Darija (Marokkaans Arabisch) en dekoloniaal denken, hebben jonge Marokkanen in toenemende mate een afkeer van alles dat Frans is. "Vooral in het onderwijs zie je dat terug. Hier kun je alleen verder studeren als je het Frans goed beheerst. Deze generatie is dat zat, ze leren liever Engels. Een taal waar je sowieso meer van mee krijgt via de huidige popcultuur." Jarenlang hard werken Wat betreft het WK hekelt Fikri de manier waarop de prestaties van Afrikaanse landen worden benoemd. "Afrikaanse landen bestempelen als underdog is denigrerend. Alsof hun succes onverwacht is en alleen maar berust op geluk. Terwijl het juist het resultaat is van jarenlang hard werken. Europese landen worden nog altijd gezien als de norm. Dat is een misvatting die doorbroken moet worden." Een overwinning op Frankrijk zou volgens haar grote betekenis hebben voor het zelfbewustzijn van de Marokkaanse bevolking. "Het zou staan voor het doorbreken van het psychologische gevoel van Franse superioriteit en laten zien dat Marokko zich niet langer hoeft te bewijzen tegenover de voormalige kolonisator." 'Relatie stuk complexer' Bourkia beaamt dat het koloniale verleden tussen Frankrijk en Marokko de WK-wedstrijd speciaal maakt. Maar volgens hem wordt er misschien ook wel te veel nadruk op gelegd: "De relatie tussen beiden landen is een stuk complexer dan alleen de postkoloniale rivaliteit. Hij wordt vooral ook gevormd door migratie, familiebanden, een uitwisseling van culturen." Ook ziet hij een gelijkenis tussen de spelers van Marokko en Frankrijk: "Deze wedstrijd zou ons eraan moeten herinneren dat identiteit niet een kwestie van kiezen is. Het is mogelijk om onze geschiedenis te eren zonder dat deze ons gevangen houdt in het verleden. We kunnen strijden op het veld en tegelijkertijd niet uit het oog verliezen dat onze landen door menselijke connecties aan elkaar verbonden zijn."