Voetballers actief op WK ondanks beschuldigingen van seksueel geweld

Meerdere voetballers die dit WK op het veld hebben gestaan, worden daarbuiten beschuldigd van verkrachting. Tegen drie spelers loopt zelfs een strafrechtelijk onderzoek. Toch mogen ze gewoon spelen. Het roept de vraag op of de voetbalwereld voldoende verantwoordelijkheid neemt als het gaat om seksueel geweld. Het gaat om grote namen. Tegen Thomas Partey uit Ghana lopen in Engeland zeven aanklachten wegens verkrachting en een aanklacht van aanranding. Achraf Hakimi uit Marokko is in Frankrijk formeel aangeklaagd voor verkrachting. En tegen Ryan Mendes uit Kaapverdië loopt een politie-onderzoek in Nieuw-Zeeland vanwege een beschuldiging van verkrachting. Geen van de voetballers is tot nu toe veroordeeld, allen mochten ze mee naar het WK. Al weigerde gastland Canada wel Partey's visumaanvraag, waardoor hij één duel miste. Tijdens een persconferentie van de bondscoach van Kaapverdië vroeg de FIFA de pers nadrukkelijk geen vragen te stellen over de kwestie-Mendes. Journalisten gaven daar geen gehoor aan, maar bondscoach Bubista hield zijn kaken stijf op elkaar. Marc Overmars Dit stilzwijgen over strafzaken die buiten het voetbal spelen, is kenmerkend voor de sport, zegt Marjan Olfers, hoogleraar sport en recht aan de VU. "Alles wat in de privésfeer gebeurt, zelfs ernstige verdenkingen van strafbare feiten, blijft daar. Alles wat gebeurt op het voetbalveld en binnen de voetbalfamilie, wordt daarbinnen gesanctioneerd." Als voorbeeld noemt Olfers de zaak rondom voormalig Ajax-directeur Marc Overmars. Hij stuurde grensoverschrijdende berichten, waaronder dickpics, aan vrouwelijke collega's binnen de club. Het kwam niet tot een rechtszaak, toch moest hij in 2022 vertrekken bij de Amsterdamse club en werd geschorst door de FIFA. De FIFA heeft geen beleid als deelnemende spelers worden beschuldigd van seksueel geweld. Dat geldt overigens ook voor veel nationale competities. Clubs en federaties kiezen vaak voor de optie die hen het beste uitkomt: sterspelers laten spelen. Hoogleraar Olfers vindt dat voetbalinstituten als de FIFA, UEFA en KNVB een voorbeeldfunctie hebben en wel erg makkelijk de andere kant op kijken bij omstreden spelers. "Daarmee nemen ze niet serieus wat het doet met het imago van de sport en met de slachtoffers." Ze maakt de vergelijking met de NFL, de bond voor American Football. "Daar zijn spelers geweest van wie filmpjes verschenen van huiselijk geweld. Die zijn terstond ontslagen. Dat gebeurt bij voetbal niet. Niet wereldwijd, niet in Europa en niet in Nederland." De Braziliaanse topzwemmer Joanna Maranhão werd als kind seksueel misbruikt door haar zwemcoach. Zij maakt zich nu met haar organisatie Sports & Rights Alliance sterk voor slachtoffers van seksueel geweld binnen de sportwereld. Maranhão vindt dat het nog te vaak over de daders gaat en over de impact op hun carrières. "Het gaat te weinig over slachtoffers. En als het over hen gaat, worden ze vaak niet geloofd. We moeten de pijn van slachtoffers prioriteit geven." Schorsing Maranhão wijst op de vele gedragsregels die gelden in de sport. Bijvoorbeeld over het gebruik van doping. "Een doping-overtreding is geen misdrijf, maar de sportwereld pakt daarin wel verantwoordelijkheid. Als het om mensenrechten en veiligheid gaat, zien we dit veel minder." De zwemmer vindt dat elke atleet die is verwikkeld in een strafzaak tot de uitspraak moet worden geschorst. "Zo gaat het in veel sectoren, waarom niet in sport?" Hoogleraar Olfers sluit zich hier deels bij aan, maar is iets voorzichtiger. "Bij een serieuze verdenking van een strafbaar feit, vind ik dat de club nadrukkelijk moet overwegen of er moet worden ingegrepen. Bijvoorbeeld door tijdelijk te schorsen en goed af te wegen: wat doet dit met de speler, met de teamgenoten, met de club en met de uitstraling van het voetbal?" Carrières verwoest Evgeniy Levchenko, voorzitter van spelersvakbond VVCS, denkt daar anders over. "Wij hebben contact met veel spelers die worden beschuldigd, en het is pijnlijk om te zien dat een carrière dan helemaal kapot gaat, nog voordat een oordeel is geveld." Gevraagd naar de spelers die nu meedoen aan het WK terwijl er een strafrechtelijk proces naar hen loopt, verwijst Levchenko naar de online haat richting die spelers. "Onze boodschap naar de spelers is dan ook: houd je maar zo goed mogelijk staande en werk mee aan het proces." Omdat rechtszaken lang kunnen duren, vindt Levchenko het risico van een schorsing te groot voor spelers. "Als je jaren niet kunt voetballen, maar je wordt vervolgens vrijgesproken, is het heel zwaar om daarna terug te komen. Dus vanuit ons perspectief moet daar heel zorgvuldig mee worden omgegaan." Nieuwsuur vroeg een reactie van de Ghanese, Marokkaanse, en Kaapverdische voetbalbond, maar kreeg die niet. De FIFA reageerde wel: de internationale voetbalbond zegt iedere beschuldiging van wangedrag "uiterst serieus" te nemen en benadrukt dat er een "vertrouwelijk meldingsplatform" is waar slachtoffers terechtkunnen. Ook zegt de woordvoerder dat op dit moment niet inhoudelijk kan worden ingegaan op de zaken van Partey, Hakimi en Mendes.